img

Jinsi Iran itakavyolipiza mauaji dhidi ya Mwanasayansi wake wa masuala ya nyuklia

December 2, 2020

Dakika 10 zilizopita

Mwanasayansi wa Iran aliuawa katika shambulio karibu na mji wa Tehran

Je! Iran itajibu vipi mauaji ya kutatanisha ya mwanasayansi wake mkuu wa nyuklia Ijumaa iliyopita?

Mohsen Fakhrizadeh aliuawa katika shambulio la kushangaza la barabarani nje kidogo ya mji mkuu, Tehran, na mazishi ya kiserikali yalifanyika Jumatatu ambapo alipewa heshima kamili za kijeshi.

Hakuna nchi au kikundi kilichokiri kuhusika na shambulio hilo, lakini viongozi wa Iran wanailaumu Israeli na wameapa kulipiza kisasi.

Iran itajibu kwa njia gani na inakumbana na vikwazo gani? Tunachambua.

Chaguo la 1: kuongeza kiwango cha mradi wa nyuklia.

Iran tayari imetoa jibu la kwanza.

Ndani ya saa 72 baada ya shambulio, bunge lako limepitisha “ongezeko” la urutubishaji wa madini ya urani, kinyume na makubaliano ya nyuklia ( JCPOA) ambao Rais wa Marekani Donald Tump alijiondoa mwaka 2018.

Vinu vya nyuklia vya Natanz ni vinu pekee vilivyoruhusiwa kufanya shughuli za urutubishaji

Fakhrizadeh hakuwa tu mwanasayansi mashuhuri wa nyuklia, lakini alikuwa na jukumu muhimu katika mfumo wa ulinzi wa Iran, kama inavyothibitishwa na idadi kubwa ya maafisa wakuu wa jeshi waliokuwepo kwenye mazishi yake.

Kile kinachojulikana kuhusu mauaji ya mwanasayansi muhimu zaidi katika mpango wa nyuklia wa Iran, ambayo Tehran inaishutumu Israeli

Kuharakisha mpango wa nyuklia ni njia ya kutoa changamoto kwa ulimwengu, ya kuonesha kwamba shughuli za nyuklia za Irani zinaweza kuendelea.

Ingawa ongezeko lolote la urutubishaji wa urani linasababisha mashaka kuwa Tehran inaweza kuwa inafanya kazi ya kuunda bomu la nyuklia, hatua hii, kwa kiwango fulani, inaweza kubadilishwa.

Chaguo la 2: kutumia vyombo rafiki

Iran ina wanamgambo kadhaa washirika ambayo inawafadhili, treni na silaha katika Mashariki ya Kati: Lebanon, Iraq, Syria na Yemen.

Wakati betri ya ndege zisizo na rubani na makombora ya masafa marefu yalipopiga miundombinu ya usindikaji wa mafuta ya Saudi Arabia mwezi Septemba mwaka 2019, Iran ilisema walifukuzwa kazi na waasi wa Houthi wa Yemen, ingawa walitoka kaskazini.

Ujasusi wa Magharibi ulihitimisha kuwa ni shambulio la Irani, lililopigwa kama onyo kwa Riyadh kuhusu kiasi cha uharibifu unaweza kufanywa dhidi ya uchumi wa Saudia.

Mwaka 2019, hambulio la ndege isiyo na rubani ilisababisha uharibifu mkubwa katika vinu vya mafuta Saudi Arabia

Iran ina machaguo kadhaa inayoweza kuyatumia kwenye eneo hili: inaweza kuamuru Hezbollah huko Lebanoni au Hamas huko Gaza kupiga makombora huko Israeli; Inaweza kusababisha wanamgambo wa Kishia huko Iraq kushambulia jeshi la Marekani linalopunguzwa ; au inaweza kuwapata Wahouthi wa Yemen kuongeza mashambulio yao kwa Saudi Arabia.

Hatahivyo, njia hizi zote zina hatari ya kuzaa makabiliano.

Chaguo la 3: kujibu kwa kutekeleza mauaji

Labda kwa Iran hili litakuwa chaguo hatari zaidi kuliko yote: kujaribu kumuua mtu wa cheo cha juu wa Israeli na msimamo sawa na ule wa marehemu Mohsen Fakhrizadeh.

Iran imeonesha kuwa ina uwezo wa kushambulia mbali zaidi ya mipaka ya Mashariki ya Kati.

Baada ya mfululizo wa mauaji ya kushangaza ya wanasayansi wanne wa nyuklia wa Iran kati ya 2010 na 2012 – yanayoaminika kutekelezwa na shirika la ujasusi la Mossad la Israeli – Hezbollah, mshirika wa Iran huko Lebanon, alishtakiwa kwa shambulio la bomu la kujitoa muhanga kwenye basi lililojaa watalii wa Israeli na aliuawa huko Bulgaria mnamo 2012.

Miaka kadhaa mapema, Hezbollah na Iran walishtakiwa kwa kufanya mashambulio mabaya dhidi ya masilahi ya Israeli huko Argentina.

Zaidi ya watu 80 waliuawa kwenye shambulio la mwaka 1994 nchini Argentina

Hivi karibuni, kumekuwa na mashaka kuhusu kuibuka kwa vitendo vya vikosi vya Iran dhidi ya wapinzani.

Kikosi cha Kikurdi, maafisa wa ulinzi wa Iran, wamefundisha timu maalum kufanya shughuli za siri, pamoja na mauaji.

Lakini ukweli kwamba kamba ya kinga ya Fakhrizadeh ilishindwa waziwazi, hadi kwamba wauaji wake walijua njia yake na wakati halisi wa kuondoka, itakuwa kumbukumbu mbaya kwa Iran juu ya udhaifu ndani ya usalama wake.

Iran pia inajua kwamba ikiwa itaipiga Israeli moja kwa moja ina uwezekano wa kupata shambulio lenye uharibifu sana katika kujibu.

Mohsen Fakhrizadeh alizikwa mjini Tehran kwa heshima zote za kijeshi

Israeli sio tena pweke, iliyotengwa iliyozungukwa na maadui wa Kiarabu. Leo inafurahia ushirikiano wa karibu zaidi na Falme za Kiarabu na Bahrain, ingawa bado ni wa siri, na Saudi Arabia.

Kwa hivyo jeshi la Iran linalowajibika kupanga hatua yoyote itafikiria kwa uangalifu jinsi ya kurekebisha jibu ambalo litarejesha fahari ya taifa lakini bila kusababisha vita kamili au mashambulizi ya anga dhidi ya miundombinu yake ya kijeshi.

Chaguo 4: kutofanya chochote

Uwezekano huu pia utazingatiwa, angalau kwa sasa.

Ingawa balozi wa Iran huko London amewahi kusema kuwa matokeo ya uchaguzi wa urais wa Marekani hayana tofauti yoyote kwa serikali yake, ukweli ni kwamba serikali ya Biden ina uwezekano mkubwa wa kutaka kutafuta uhusiano na Tehran.

Mipango ya Biden kujaribu kuwa karibu na Iran inaweza kuathiriwa na majibu ya Tehran kuhusu kuuawa kwa Fakhrizadeh.

Rais mteule Joe Biden tayari amesema anataka Marekani irudi kwenye makubaliano ya nyuklia ambayo Trump aliachana nayo.

Kwa Iran, hiyo inaweza kumaanisha kuondoa vikwazo na kuingia kwa mabilioni ya dola.

“Kikwazo kikuu ni kwamba ikiwa Iran itashambulia, ina hatari ya kutoweza kufikia makubaliano na serikali inayoingia ya Biden,” anasema Emile Hokayem, mtaalam wa Mashariki ya Kati katika Taasisi ya Kimataifa ya Mafunzo ya Mkakati.

Iran pia itafanya uchaguzi mwezi Juni 2021, ambapo watu wenye msimamo mkali wanatumai utafanya vizuri. Licha ya usemi mkali, kutakuwa na tahadhari juu ya kuanza mchakato ambao unaweza kupunguza nafasi zake kwenye uchaguzi. Sasa kutakuwa na sauti za wastani, haswa katika ofisi ya Mambo ya nje na katika ulimwengu wa biashara. Ikitoa wito wa tahadhari ili makubaliano ya siku za usoni baina yake na utawala mpya wa Marekani uwe na nafasi ya mafanikio.

Source link

,

Article Categories:
Uncategorized

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *